حذف ارز ترجیحی دارو چرا و با چه پیامدهایی؟

در مقابل، منتقدان این سیاست، نگرانی‌های جدی و مستندی مطرح می‌کنند که عمدتاً حول محور تأثیر مستقیم و فوری این تصمیم بر گروه‌های آسیب‌پذیر می‌چرخد. نخستین و مهم‌ترین نگرانی، عدم تناسب زمانی بین حذف یارانه و ایجاد سازوکارهای جایگزین حمایتی است. به گفته‌ی منتقدان، در بسیاری از موارد، حذف ارز ترجیحی، سریع‌تر از طراحی و اجرای برنامه‌های حمایتی جایگزین پیش می‌رود؛ به این معنا که بیماران، پیش از آنکه سازوکار حمایتی جدیدی جای یارانه‌ی قبلی را بگیرد، با شوک قیمتی مواجه می‌شوند.

دومین نگرانی، که مستقیماً از سوی مدیرعامل انجمن تالاسمی مطرح شده، ماهیت غیرقابل‌جایگزین بسیاری از داروهای بیماران خاص است. برخلاف بسیاری از کالاهای دیگر که مصرف‌کننده می‌تواند در برابر افزایش قیمت، مصرف خود را کاهش دهد یا جایگزین ارزان‌تری بیابد، بیمار تالاسمی یا بیماران مبتلا به بیماری‌های نادر دیگر، معمولاً چنین انتخابی ندارند؛ دارو برایشان، نه یک کالای مصرفی معمولی، بلکه شرط بقاست.

سومین نگرانی، مربوط به ناهماهنگی بین افزایش قیمت دارو و سطح درآمد عمومی جامعه است. همان‌طور که پیش‌تر اشاره شد، وقتی حقوق بخش قابل‌توجهی از جامعه، معادل صدوپنجاه دلار در ماه است، افزایش چهار تا دوازده برابری قیمت برخی داروها، عملاً به‌معنای خروج این داروها از دسترس مالی طبقات متوسط و پایین جامعه است؛ وضعیتی که می‌تواند نابرابری در دسترسی به درمان را به‌طور چشمگیری تشدید کند.

چهارمین نگرانی، ابهام در کفایت پوشش‌های بیمه‌ای موجود برای جبران این افزایش قیمت‌هاست. اگر بیمه‌های درمانی، به‌طور هم‌زمان و متناسب با افزایش قیمت دارو، ارتقا نیابند، عملاً بار مالی این افزایش، به‌طور کامل بر دوش بیمار و خانواده‌اش خواهد افتاد؛ نکته‌ای که در بخش راهکارها، با جزئیات بیشتری بررسی می‌شود.